THE HIHIGHHILL FIELD NOTES

เดินป่าอย่างรับผิดชอบ ด้วย 7 หลัก Leave No Trace

7 หลักดูแลธรรมชาติ ตั้งแต่เตรียมทริปจนเก็บของกลับ พร้อมสิ่งเล็ก ๆ ที่ทำได้จริงระหว่างทาง

เราเป็นผู้มาเยือนธรรมชาติ ทุกครั้งที่เลือกว่าจะเดินตรงไหน วางกระเป๋าที่ใด หรือจัดการเศษอาหารอย่างไร เราก็กำลังมีส่วนกำหนดว่าพื้นที่นั้นจะเป็นอย่างไรสำหรับสัตว์ พืช คนในพื้นที่ และคนที่เดินตามมา

Leave No Trace (เปิดแท็บใหม่) เป็นแนวคิดลดผลกระทบจากการใช้พื้นที่ธรรมชาติผ่านหลักการ 7 ข้อ ครอบคลุมตั้งแต่การเตรียมทริปจนถึงการเคารพผู้อื่น บทความนี้เรียบเรียงแนวคิดเหล่านั้น พร้อมตัวอย่างสำหรับนำไปปรับใช้เวลาเดินป่าในไทย

1. วางแผนให้พร้อมก่อนออกเดิน

การเตรียมตัวช่วยลดการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าที่อาจกระทบพื้นที่ เช่น ไปถึงจุดพักช้าจนต้องหาที่กางเต็นท์ใหม่ หรือเตรียมอาหารที่ต้องก่อไฟทั้งที่พื้นที่ไม่อนุญาต ก่อนเดินทางจึงควรรู้ทั้งสภาพอากาศ ระยะเดิน ความพร้อมของสมาชิก และเงื่อนไขของเส้นทาง ตาม หลักการวางแผนและเตรียมตัวของ Leave No Trace (เปิดแท็บใหม่)

ทำได้ในทริปถัดไป: สอบถามเรื่องการจอง ผู้นำทาง จุดเติมน้ำ และจุดพักที่ใช้ได้จริง วางแผนมื้ออาหารให้พอดี แบ่งใส่ภาชนะที่นำกลับมาใช้ซ้ำได้ และเตรียมถุงรับขยะตั้งแต่จัดกระเป๋า หากเงื่อนไขเปลี่ยน ให้ปรับแผนกับผู้ดูแลก่อนออกเดิน

2. เดินและพักในจุดที่รองรับการใช้งาน

การเหยียบซ้ำบนพืชหรือพื้นที่เปราะบางทำให้เกิดรอยทางใหม่และขยายพื้นที่เสียหายได้ สำหรับเส้นทางที่จัดไว้แล้ว ให้เดินอยู่ในแนวทางเดิมและใช้จุดพักแรมที่กำหนด ไม่ลัดโค้งหรือถางพื้นเพื่อให้วางเต็นท์ได้ หลักนี้เน้นเลือกพื้นผิวที่ทนต่อการใช้งานและลดการรบกวนพื้นที่ใหม่ อ่านเพิ่มเติมจาก หลักการเดินและพักแรมของ Leave No Trace (เปิดแท็บใหม่)

ทำได้ในทริปถัดไป: ถ้ามีโคลนในทางเดิน อย่าเดินอ้อมขยายแนวไปบนต้นไม้ข้างทางโดยอัตโนมัติ ประเมินว่าผ่านได้อย่างปลอดภัยหรือไม่ และถามผู้นำทางเมื่อไม่แน่ใจ ส่วนการหยุดถ่ายรูปหรือวางกระเป๋า ให้เลือกจุดที่รองรับอยู่แล้ว ไม่เหยียบพืชเพื่อหามุมเพิ่ม

3. จัดการขยะและของเสียให้เหมาะกับพื้นที่

สิ่งที่นำเข้าไปต้องมีแผนจัดการตอนนำออกมา รวมถึงเศษอาหาร เปลือกผลไม้ ทิชชู และของใช้สุขอนามัย การย่อยสลายได้ไม่ได้หมายความว่าควรทิ้งไว้ข้างทางหรือฝังรวมกับขยะ เตรียมถุงที่ปิดได้ แยกจากของสะอาด และเก็บกลับไปทิ้งในจุดที่กำหนด ตาม หลักการจัดการของเสียของ Leave No Trace (เปิดแท็บใหม่)

ใช้ห้องน้ำที่จัดไว้เมื่อมี หากเส้นทางไม่มีห้องน้ำ ให้ถามผู้ดูแลล่วงหน้าว่าต้องจัดการของเสียอย่างไร บางพื้นที่ต้องนำของเสียออกมาด้วย จึงไม่ควรใช้วิธีขุดหลุมเป็นคำตอบเดียวสำหรับทุกแห่ง การล้างภาชนะก็ต้องใช้จุดที่กำหนด ไม่เทเศษอาหารหรือน้ำสบู่ลงลำธาร แม้ผลิตภัณฑ์จะระบุว่าย่อยสลายได้

ทำได้ในทริปถัดไป: หลังพักกินข้าว เดินดูรอบจุดนั่งอีกครั้ง เก็บทั้งเศษอาหารและชิ้นเล็กอย่างซองเครื่องปรุงหรือมุมซองขนม อย่าทิ้งของที่เผาไม่หมดไว้ในกองไฟ และไม่ใช้การเผาเป็นวิธีกำจัดขยะ

4. ให้สิ่งที่พบอยู่ในที่ของมัน

ดอกไม้ หิน และสิ่งที่พบตามทางอาจเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศหรือเรื่องราวของพื้นที่ การปล่อยไว้ทำให้คนอื่นได้พบและเรียนรู้เช่นเดียวกับเรา ชมและถ่ายภาพได้โดยไม่เด็ด เก็บ ย้าย หรือขีดเขียน รวมถึงไม่แตะต้องโบราณวัตถุหรือสิ่งที่มีคุณค่าทางวัฒนธรรม ตาม หลักการรักษาสิ่งที่พบของ Leave No Trace (เปิดแท็บใหม่)

ทำได้ในทริปถัดไป: ถ้าเจอดอกไม้ข้างทาง ให้ถ่ายจากจุดที่ยืนได้โดยไม่เหยียบพืชรอบ ๆ ไม่เด็ดมาจัดฉาก และไม่ย้ายหินมาเรียงเป็นพร็อพหรือสร้างเครื่องหมายบอกทางเอง หากไม่แน่ใจว่าสิ่งที่พบคืออะไร เก็บภาพไปถามผู้รู้โดยปล่อยสิ่งนั้นไว้ที่เดิม

5. ลดผลกระทบจากการก่อไฟ

กองไฟอาจทิ้งรอยไหม้ ใช้ทรัพยากรไม้ และเพิ่มความเสี่ยงไฟลุกลาม จึงควรเริ่มจากดูว่าทริปจำเป็นต้องใช้ไฟหรือไม่ เลือกอาหารและวิธีปรุงที่สอดคล้องกับข้อกำหนดของพื้นที่ การใช้เตาแทนกองไฟก็ต้องเป็นชนิดและจุดใช้งานที่ผู้ดูแลอนุญาต ตาม หลักการลดผลกระทบจากกองไฟของ Leave No Trace (เปิดแท็บใหม่)

หากพื้นที่อนุญาตให้ก่อไฟ ให้ใช้เฉพาะจุดที่กำหนด ควบคุมขนาด เฝ้าดูตลอดเวลา และดับให้สนิทก่อนออกจากจุดนั้น ไม่ตัดกิ่งไม้สดหรือสร้างวงกองไฟใหม่เอง ร่องรอยกองไฟเก่าไม่ได้ยืนยันว่าขณะนี้ยังอนุญาตให้ใช้ไฟ

ทำได้ในทริปถัดไป: ถ้าต้องการเพียงแสงสว่างระหว่างนั่งคุย ใช้ไฟคาดศีรษะหรือโคมไฟแบตเตอรี่ ส่วนมื้ออาหารให้ตกลงกับผู้ดูแลและเพื่อนร่วมทริปไว้ก่อน จะได้เตรียมวิธีที่ใช้ได้จริงโดยไม่ต้องก่อไฟเพิ่ม

6. ให้สัตว์ป่าใช้ชีวิตตามธรรมชาติ

สังเกตสัตว์จากระยะห่าง ไม่ตามเข้าไปจับ ล้อม หรือใช้ขนมล่อให้ออกมาถ่ายภาพ การให้อาหารอาจเปลี่ยนพฤติกรรมและกระทบสุขภาพของสัตว์ รวมถึงทำให้เกิดปัญหาระหว่างสัตว์กับคน อ่านเหตุผลเพิ่มเติมจาก หลักการเคารพสัตว์ป่าของ Leave No Trace (เปิดแท็บใหม่)

เก็บอาหารและขยะให้สัตว์เข้าถึงไม่ได้ตามวิธีที่ผู้ดูแลพื้นที่แนะนำ ระยะสังเกตที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับชนิดสัตว์และสถานการณ์ จึงไม่ควรคิดว่าสัตว์ที่ยังไม่หนีหมายถึงเข้าใกล้ได้ โดยเฉพาะเมื่ออยู่ใกล้รังหรือมีลูกอ่อน

ทำได้ในทริปถัดไป: ถ้าพบสัตว์ขณะเดิน ให้หยุดในจุดที่ปลอดภัย เว้นทาง และฟังคำแนะนำของผู้นำทาง ใช้การซูมภาพแทนการขยับเข้าไป ไม่แบ่งอาหารให้แม้สัตว์จะเดินเข้ามาหาเอง

7. เคารพเพื่อนร่วมทางและคนในพื้นที่

ธรรมชาติเป็นพื้นที่ที่ผู้คนเข้ามาใช้ด้วยเหตุผลต่างกัน บางคนมาดูนก บางคนมาพักเงียบ ๆ และบางคนอาศัยหรือทำงานอยู่ที่นั่น การลดเสียงและแบ่งพื้นที่ช่วยให้ทุกคนใช้เส้นทางร่วมกันได้ ตาม หลักการคำนึงถึงผู้อื่นของ Leave No Trace (เปิดแท็บใหม่)

ทำได้ในทริปถัดไป: คุยด้วยเสียงพอดี งดเปิดลำโพง ตั้งกระเป๋าให้พ้นทางเดิน และตกลงกันก่อนหลบสวนในช่วงแคบโดยเลือกจุดที่ปลอดภัยและไม่เหยียบพืช เคารพเวลาพักของจุดกางเต็นท์ ขออนุญาตก่อนถ่ายภาพคนในชุมชน และทำตามข้อตกลงของเจ้าของพื้นที่

เริ่มจากสิ่งเล็ก ๆ ในทริปถัดไป

ก่อนออกเดิน ลองคุยกับเพื่อนให้ชัดว่าเราจะใช้เส้นทางไหน พักตรงไหน จัดการอาหารและขยะอย่างไร และมีข้อกำหนดอะไรต้องรู้ เมื่อถึงเวลาจริง ทุกคนจะช่วยกันดูแลพื้นที่ได้ง่ายขึ้น

เตรียมของที่ช่วยให้ทำได้จริง เช่น ภาชนะใช้ซ้ำ ถุงเก็บขยะ และไฟคาดศีรษะ พร้อมเข้าใจหน้าที่ของของใช้แต่ละชิ้นก่อนจัดกระเป๋า

อ่านเรื่องของใช้พื้นฐานเดินป่า

แหล่งอ่านเพิ่มเติม

บทความนี้เรียบเรียงโดย hihighhill จากหลักการของ Leave No Trace พร้อมตัวอย่างการนำไปใช้ อ่านภาพรวมเพิ่มเติมได้จาก Leave No Trace Seven Principles ของ National Park Service (เปิดแท็บใหม่)